Den e sesion aki nos lo siña tocante deseo y limite di nos mes y otro. Nos lo siña con pa reconoce esaki cerca nos mes y otro y con pa vocifera esaki. Nos ta siña reconoce locual ta sinti bon of no a base di norma y balornan.
Obhetivo central di enseñansa basico: 1,2,3,4 & 6
Duracion: 45 minuut
Conocemento:
- Alumno ta siña reconoce diferente caracteristicanan interno y externo di otro persona
- Alumno ta siña identidad ta ser forma pa diferente aspecto, entre otro famia, genero, religion y educacion
- Alumno ta siña cu tur persona ta diferente y unico
- Alumno ta siña reconoce norma y balornan cu e ta ricibi na cas y di sociedad
- Alumno ta siña cu norma y balornan ta percura pa paz y seguridad
- Alumno ta siña balornan universal
- Alumno ta siña reconoce situacionnan insigur
- Alumno ta siña reconoce abuso fisico y psicologico cerca su compañeronan
- Alumno ta siña cu pubertad tin influencia riba su desaroyo fisico, social y emocional
- Alumno ta siña reconoce e importancia di comunicacion y con pa resolve conflicto pa medio di comunicacion
- Alumno ta siña reconoce sentimentonan basico
- Alumno ta siña cu situacionnan por genera sintimento cerca nan y cerca otro
Habilidad:
- Alumno por reconoce y indica diferente caracteristica di otro persona
- Alumno por atende cu feedback
- Alumno por indica ken e ta
- Alumno por identifica norma y balornan
- Alumno por indica ki paso e por tuma pa aporta na paz y trankilidad di su sociedad
- Alumno por indica con su comportacion ta refleha su norma y balornan
- Alumno por indica con e ta aporta na su propio bienestar
- Alumno por reconoce diferente situacionnan y intimidad indesea y sa con pa evita esaki
- Alumno por indica su persona di confiansa
- Alumno por relaciona cu pensamento y sintimento di otro
- Alumno por compronde origen di desacuerdo y conflicto y por busca solucion pa esaki
- Alumno por indica situacionnan cu ta conmove sintimentonan
- Alumno por reconoce diferente manera pa expresa su sintimento y di otro
- Alumno por reconoce sintimento basico cerca su mes y otro
Actitud:
- Alumno ta demostra balor pa su mes y pa otro
- Alumno ta desaroya un imagen propio positivo
- Alumno ta capas di traha riba su confiansa propio
- Alumno tin respet pa norma y balornan di su sociedad
- Alumno ta dispuesto pa aporta na harmonia di su sociedad
- Alumno ta dispuespo pa refleha riba su comportacion
- Alumno ta asertivo contra intimidad indesea
- Alumno ta mustra respet pa su curpa y di otro
- Alumno por comunica habri, sincero cu respet y empatia
- Alumno por responsabilisa su sintimento
Structura:
Introduccion:
Awe nos ta bay papia tocante algo hopi importante: Con mi ta bisa si of no/stop.
Algun situacion of mishimento por duna bo un sintimento di si, no of dudoso. Ta importante pa scucha e sintimento ey y laga e persona ripara esey. Tin biaha algo por ta completamente normal pa bo pero pa un otro persona no. Tur hende tin na mesun limitenan. P’esey ta importante pa pidi ayudo den situacion incomodo of mishimento cu bo no ta sinti confortabel cu ne. Con bo ta haci esey? Ban practica!
Video di introduccion
Puntra alumno;
– Con bo por ripara si un hende ta “ok” cu bo a mishi cu ne?
– Con bo ta laga un otro persona sa cu bo a haya e situacion inconfortabel?
– Con bo por ripara cu e otro persona a haya e situacion inconfortabel?
– Kico bo ta haci ora bo ta sinti bo den duda?
– Con bo mester reacciona ora un otro hende no kier haci algo of tin duda pa haci algo?
Nucleo
Practica cu e alumnonan;
Practica con pa laga un otro persona sa cu nan no gusta algo. Cada alumno lo ricibi “un lus di trafico”. Alumnonan lo ricibi un ponencia cual lo describi un situacion of un accion confortabel of inconfortabel.
Lus di trafico:
– Cora à No / STOP
– Oraño à Duda / Mi no sa
– Berde à Si / Bon
Despues di cada ponencia/ehempel ta duna “pregunta di discucion” y ta duna turno voluntario. Di e manera aki no ta djis sende e color specifico di lus pero tambe refleha y scucha otro su pensamento. Ta elabora despues di cada ponencia klassikaal.
Situacion 1:
Un alumno ta puntra bo, si e mag di sinta banda di bo.
– Ken a scoge berde? à dicon bo ta kere esey ta bon?
– Ken a scoge cora? à kico a laga bo prefera di bisa no?
– Kico nos por siña di esaki? à Tur hende por sinti diferente; RESPET
* Por nota cu esaki por sinti diferente pa tur hende. Ta importante pa respeta si un hende ta prefera di sinta su so.
Situacion 2: Un amigo ta pidi bo un mangel.
– Con bo ta sinti pa comparti?
– E ta semper facil pa bisa un no?
– Kico un amigo por haci si abo bis’e no?
*Ta bon cu bo ta constata cu comparti por ta leuk, pero tin biaha e por ta dificil pa bisa NO ora cu bo no kier.
Situacion 3: Un almuno ta bebe di bo boter di awa sin puntra bo.
– Dicon paar di mucha ta haya esaki mester ta cora?
– Con bo lo por soluciona e situacion aki, den un miho manera?
– Kico lo bo haci si esaki pasa cu bo?
*Puntra prome cu mishi cosnan personal di otro, asina ta mustra respet pa otro.
Situacion 4: Un hende ta saca bo potret scondi y haci un “joke” di bo.
– Ki ora un joke lo ta pret y ki ora no?
– Con bo por sa si bo a haci un hende dolor cu bo joke?
– Kico bo por haci si bo sinti cu e joke no ta leuk?
*Un joke no mester haci un otro persona dolor. Pues pone atencion con un hende lo sinti prome.
Situacion 5: Un amiga di bo mama ta carga bo y pone bo riba su scochi y bisa bo, dun’e un sunchi na su cara.
– Dicon ta importante pa bisa no si bo no ta sinti confortabel?
– Con bo por haci pa e persona por respeta esey?
– Con bo lo kier un persona trata bo den un situacion asina?
*Ta importante pa bo sa cu bo por bisa no. Tin biaha bo mayor of dokter mester mishi cu bo pa cuida bo, pero e ora ey no ta algo malo. Adulto of hobennan nunca mester mishi cu curpa di mucha of e parti priva. E ta prohibi!
Situacion 6: Abo ta traha video riba TikTok. Un persona ta puntra bo si bo kier haci un baile sexy.
– Con bo lo sinti si un hende puntra bo pa esaki?
– Ta bon pa bisa no?
– Kico por pasa si bo hacie tog?
*Bo tin e libertad pa dicidi kico bo lo comparti online y e ora bo por pone bo limitenan. Si bo no ta sinti confortabel cu algo bisa no y papia cu un persona di confiansa.
Situacion 7: Un alumno kier tene bo man durante pauze.
– Dicon bo a scoge cora?
– Con bo por bisa cu respet cu bo no kier e wanta bo man?
– Kico e otro persona mester haci ora bo bis’e no?
*E ta varia di cada persona. E cos cu nos tin cu keda corda, abo ta indica kico bo ta sinti bo mes confortabel cu ne.
Situacion 8: Durante les di landamento, un mucha muhe ta wak bou di e porta mientras Bryan ta cambiando paña.
– Dicon boso a scoge pa cora?
– Con Bryan lo sinti su mes na e momento ey?
– Kico Bryan mester haci of na ken e por busca ayudo?
*Esaki ta algo cu no ta corecto! Semper conta un mayor of docente tocante esaki.
Situacion 9: Un alumno ta gusta papia cos di hende grandi scondi ora juf no ta wak, aunke bo a bis’e pa stop!
– Dicon esaki por sinti incomodo?
– Kico lo bo haci si un hende sigui haci esey?
– Con bo por busca un solucion pa e situacion aki?
*Esaki no ta corecto, indica esey. Y purba stop e situacion y avisa bo mayor of docente.
Situacion 10: Despues di scol, un hende cu bo no conoce ta bin para bandi bo mientras bo ta wardando pa nan bin busca bo.
– Con bo ta sinti ora un persona cu bo no conoce, bin mucho cerca di bo?
– Kico bo por haci den un situacion asina?
– Na ken Marvin por bisa esaki?
*Ta bon cu bo ta constata cu bo por pidi un persona pa e duna bo, bo espacio. Tambe semper ta bon pa busca ayudo.
Situacion 11: Bo miho amigo/a ta duna bo un brasa.
– Dicon esaki por ta berde pa algun y tog cora pa otro?
– Con bo por indica si bo gusta esaki of no?
– Kico bo por haci si bo no kier un brasa?
*Asta cu bo amigonan bo por bisa NO y bo amigo/a mester respeta esey.
Situacion 12: Bo ruman a kishiki bo ora boso ta bezig ta wak TV.
– Con esey ta sinti pa bo?
– Ki ora esaki ta bon y ki ora no?
– Con bo por haci esaki cla pa bo ruman?
*Tin biaha esaki ta djis sinti mane amor den famia pero si bo no ta confortabel bo por pone limite, bisa no, esey no kiermen cu bo ta faltando respet.
Situacion 13: Papi ta duna bo un brasa paso e stima bo.
– Con esaki por ta diferente for di un brasa di un amigo of un persona cu bo no conoce?
– Bo tambe por bisa papi no?
*Un brasa di papi por sinti hopi caloroso y dushi y e ta duna bo brasa paso e stima bo.
Situacion 14: Oma ta duna bo un sunchi riba bo frenta ora e bin bishita bo.
– Kico por haci e situacion aki, mayoria bez e ta berde?
– Kico bo por bisa si bo ta prefera pa oma no haci esaki?
– Con Oma por respeta esaki?
*Mayoria biaha Oma tin bon intencion, e kier mustra bo cu e ta stima bo. Sinembargo, bo por indica si bo no ta sinti confortabel.
Situacion 15: Un compañero ta puntra si bo por saca un potret di dje cu bo cel.
– Solamente si bo duna permiso.
– No mi no gusta esey.
*Saca potret semper ta personal. Bo por bisa no.
Tip importante
Hiba e discucion cortico 2 minuut pa cada situacion y semper pone enfasis cu tur persona tin un pensamento diferente cual ta algo normal. Loke ta berde pa bo por ta cora pa un otro persona. Tur persona ta scoge pa nan mes kico nan gusta y kico nan no gusta. Locual ta importante cu nos tin cu respeta otro su escogencia.
Pa bo partinan priva, semper un hende mester puntra bo prome, si no, e no ta permiti pa mishi cu bo.
Clausura:
Un reflexion cortico:
– Ta facil pa bisa un persona kico bo gusta of ta haya leuk,
– Ta importante pa bisa kico bo no ta haya leuk of no gusta loke nan ta haci.
– Pidi ayudo por ehempel; mayor, docente, un persona cu bo ta confia.
– Ta importante pa nos respeta decision di otro.
Recordatorio:
– Bisa bon CLA: Stop! of NO mi no kier esey.
– Bisa esaki cu cara SERIO.
– Bisa cu bo lo BISA un persona di confiansa.
Material:
-
Presentacion digital
-
Lus di trafico
-
Musica suave

